Dụ ngôn của Chúa Nhật hôm
nay nói về lối sống nhung lụa của ông phú hộ và cảnh nghèo hèn đói khát của La-da-rô.
Nó là tiếng chuông báo động, nhắc nhở, cảnh tỉnh lối sống vô tâm và vô cảm của
chúng ta. Dụ ngôn còn là lời mời gọi chúng ta thay đổi lối sống sao cho có
trách nhiệm hơn trong một xã hội mà người nghèo chiếm đa số.
Trong dụ ngôn, Đức Giê-su
giới thiệu hai nhân vật: Người giàu không có tên, còn ông nghèo hèn kia, tên là
La-da-rô. Một nghịch lý, vì theo thói đời, những người giầu có quyền quí mới được
khắc tên trên bia đá, bảng vàng để mọi người ghi nhớ; còn có ai dư giờ, rỗi hơi
mà ghi tên những người nghèo. Chỉ mình Chúa quan tâm, thương yêu và hay bênh vực
họ.
Trình thuật mô tả hai cảnh đời trái ngược
nhau. Chúa không hề nói đến cách làm giàu của ông phú hộ; và cũng không hề ca tụng
cảnh nghèo của La-da-rô. Không có chỗ nào nói La-da-rô là một con người nhân đức,
anh chỉ được giới thiệu là một người nghèo. Cũng vậy, không có chỗ nào nói ông
nhà giầu là kẻ ác ôn, đã vơ vét của cải một cách mờ ám, đã chiếm đoạt, đã bóc lột
một cách bất chính, đã lợi dụng hay ngược đãi La-da-rô. Chúa cũng không bảo La-da-rô
là người đức hạnh và ông nhà giầu là người xấu xa. Chỉ đơn giản, ông nhà giầu
là người giầu, La-da-rô là người nghèo.
Ông nhà giầu đã nhìn thấy La-da-rô
nghèo đói khốn cùng, đang nằm ở ngoài cổng mà ông không hề động tâm. Giữa họ có
một khoảng cách. Khoảng cách không phát sinh từ hoàn cảnh; cho bằng lối sống và
cách chọn lựa của ông nhà giầu. Ông ta là người vô cảm, không hề biết quan tâm.
Ông dửng dưng và khép kín cõi lòng!
Như vậy, qua dụ ngôn, Chúa
muốn gửi cho chúng ta một sứ điệp là: Nếu chúng ta không quan tâm, không giúp đỡ,
không thuơng yêu người nghèo hèn thì chúng ta không còn là bạn của Đức Giê-su nữa.
Vẫn biết sứ điệp thật rõ ràng.
Nhưng áp dụng không dễ dàng.
Khi còn làm việc tại trung
tâm Hoan Thiện, một cơ sở công giáo của người Việt tại Keysborough và các vùng
phụ cận thuộc về phía nam của thành phố Melbourne. Tôi thuờng gặp những hoàn cảnh
thật khó xử. Có những người đến xin được giúp đỡ. Dân Việt mình thì xin chứng
giấy tờ, bảo đảm đức hạnh. Còn những nguời khác, người thì xin tiền, kẻ khác đổ
xăng hay trả tiền thiếu hụt thuê nhà, v.v.
Lòng thì muốn giúp, thế
nhưng đầu óc, kinh nghiệm và những lời khuyên của các vị lão luyện trong việc mục
vụ làm tôi chần chừ. Cuối cùng, tôi cũng tìm cách thoái thác và gửi họ đến các
văn phòng xã hội lo cho người nghèo, như văn phòng của hội bác ái St. Vincent
de Paul. Tuy giải quyết xong vấn nạn. Nhưng lòng tôi cảm thấy không thoải mái
khi tiễn chân họ ra khỏi trung tâm. Cách hành xử như thế, tuy là có chút khôn
khéo, nhưng chưa hẳn là khôn ngoan.
Thưa anh chị em,
Như đã trình bầy ở trên: trọng
tâm và sứ điệp của dụ ngôn là việc chia sẻ mối dây yêu thuơng và lòng quan tâm
của chúng ta dành cho người nghèo. Nhưng điều này không chỉ bị hạn hẹp trong việc
chia sẻ tiền bạc, cơm bánh mà thôi.
Còn hơn thế nữa.
Tác giả của dụ ngôn truớc
tiên nhắm đến những người biệt phái. Chúng ta đừng quên cộng đòan mà Thánh Lu-ca
thành lập là một cộng đòan dân ngọai gốc Hy lạp. Tuy nhiên, cũng có một số gốc biệt
phái. Họ chủ truơng rằng sự giầu sang, thịnh vuợng mà họ đang thụ huởng là phần
thuởng và dấu chỉ mà Thiên Chúa phải trao ban để tuởng thuởng cho các việc lành
phúc đức và lối sống chu tòan lề luật của họ. Còn đám dân ngọai kia biết gì về
Chúa. Sự hiểu biết thiển cận của họ về lề luật của Chúa nói lên tình trạng
nghèo nàn của họ. Trong con mắt của những người biệt phái thì đám dân nghèo đó
thật đáng khinh. Họ giống như La-da-rô, ngồi bên ngoài nhà tại cổng ra vào để
chờ chực phần ăn rơi rớt từ trên bàn tiệc của những nguời biệt phái vậy.
Quan niệm của những người biệt
phái thật sai lầm. Thiên Chúa của Đức Giê-su không hành động như thế. Tất cả mọi
người đều là hình ảnh của Thiên Chúa. Con người thật đáng yêu đáng mến. Không
có việc lọai trừ hay phân chia giai cấp dựa trên tiêu chuẩn giầu hay nghèo,
sang hay hèn. Tất cả đều bình đẳng trong tương quan với Thiên Chúa.
Thánh Phaolô nói rằng không
có gì có thể tách chúng ta ra khỏi tình yêu của Thiên Chúa trong Đức Giê-su. Vì
vậy, chúng ta được mời gọi để nhận ra, để nhìn thấy Chúa Giê-su trong nhau, và
cũng nhận ra các giá trị thiêng liêng qua việc chia sẻ vật chất dành cho người
khác. Và chỉ trong mối dây tuơng quan mật thiết luôn nghĩ đến nhau, luôn quan
tâm cho nhau mới giúp chúng ta lắp đầy hố sâu ngăn cách vì vô tâm, vì ích kỷ để
nối kết con người lại gần nhau hơn, và trở thành một gia đình mà chính Chúa là
nguời Cha duy nhất.
Đó là mối quan hệ mà Chúa Giê-su
mời gọi chúng ta xây dựng.
Vì vậy, Lời Chúa hôm nay mời
gọi chúng ta buớc ra khỏi tình trạng an tòan trong cuộc sống để ra đi bằng việc
làm hàn gắn các hố sâu ngăn cách và kết nối con người lại với nhau. Chúng ta
không cần chờ đến sau khi chết mới thấy hậu quả của cuộc sống “vô cảm, vô tâm”
của ông phú hộ trong dụ ngôn hôm nay. Ngay đời này. Mấy ai sống trong nhung lụa
mà thấy hạnh phúc. Họ đang tự chôn mình trong nỗi cô đơn mà chính họ tạo ra.
Như vậy, dụ ngôn không hề
có ý mô tả cuộc sống mai sau. Dụ ngôn muốn nói rằng cuộc sống hiện tại của mấy
ông nhà giầu cho dù có sướng thật, nhưng chưa hẳn là một cuộc sống có giá trị.
Sự hiện diện của người nghèo không phải là một gánh nặng trong cuộc sống của
ông; trái lại qua những người nghèo, mấy ông nhà giầu phải nhận ra rằng cuộc sống
của họ đang thụ hưởng chỉ đem lại hạnh phúc đích thật nếu họ biết chia sẻ, xây
dựng mối dây thân ái, tạo sự hiệp thông bằng việc làm như những lời vàng ngọc
mà chúng ta đã nghe trong phần Lời Chúa của tuần trước là hãy dùng tiền của bất
chính mà gây nhân nghĩa. Nhân nghĩa là xây dựng đền thờ trong tâm hồn con người…
Nhưng hình như, uớc muốn của các người nghèo như La-da-rô trong bài Tin Mừng
hôm nay không đuợc đáp ứng; và như vậy số phận của ông nhà giầu coi như đã được
quyết định.
Còn chúng ta thì sao?
Không có ai, kể cả người chết
sống lại, có thể buộc chúng ta phải yêu mến. Lời Chúa, lề luật và các ngôn sứ
đã được gửi đến. Mặc khải đã có sẵn. Đức Giê-su đã đến. Việc đón nhận để áp dụng
vào trong cuộc sống là bổn phận của chúng ta.
Vực sâu lớn nhất của cuộc đời
là ích kỷ, là vô cảm, là vô tâm và chỉ biết đến bản thân. Vì thế, chỉ có việc
quan tâm, để ý đến nhu cầu của người khác mới tạo nên những nhịp cầu, những lối
đi dẫn con người đến sự hiệp thông, đến tình liên đới. Khi biết để ý đến người
khác, dù chỉ là một nụ cười, đôi lời tâm sự, vài phút bên nhau hay một bữa cơm,
một lời hỏi thăm … tất cả đều là dấu chỉ mà Thiên Chúa gửi đến.
Trong Chúa tất cả đều dễ
thương, tất cả đều trở thành cơ hội để hành động. Vì thế, đừng sống vô tâm, đừng
đến với nhau như những người vô cảm. Còn rất nhiều La-da-rô trong gia đình và xã
hội. Họ đang sống ngay bên cạnh sự nguy nga hoành tráng của các ngôi Thánh Đường,
họ đang sống giữa lòng đời và trong lòng Hội Thánh. Họ đang chờ chúng ta băng
bó, suởi ấm để cho cuộc đời bớt băng giá hơn.
Ai trong chúng ta cũng
nghèo. Nhận ra tình trạng nghèo của bản thân để biết rằng: chỉ có trong Chúa
chúng ta mới giàu có, chỉ có trong Chúa chúng ta mới làm được những gì mà Chúa
muốn. Amen!