CỦA CHO KHÔNG BẰNG CÁCH CHO

Trình thuật Tin Mừng của Chúa Nhật tuần này chia ra hai phần rõ rệt. Phần thứ nhất nói về cách sống của mấy ông kinh sư, thuộc về hàng ngũ của những người lãnh đạo tôn giáo Do thái thời Đức Giê-su và ảnh hưởng cách sống của họ kéo dài cho đến khi Thánh Mác-cô soạn tác Tin Mừng cho giáo đoàn mà Ngài coi sóc. Phần thứ hai là cách hành xử của bà góa, đại diện cho một trong những con người đáng thương nhất trong xã hội Do Thái thời đó.

Trong phần thứ nhất, Đức Giê-su nói cho dân chúng về cách sống và lối hành xử quyền bính của mấy ông kinh sư. Thánh Mác-cô nói rất vắn gọn, không dài dòng, đi thẳng vào mục tiêu mà Ngài muốn nhắm đến trong lời cảnh báo cuối cùng là nếu họ không thay đổi thì sẽ bị kết án nghiêm khắc hơn các người khác, bởi vì họ đã đuợc ban cho nhiều hơn. Tuy nhiên, để giúp cho chúng ta thấy rõ hơn về cách hành xử mà chúng ta hay gọi là ‘lối sống giả hình’ của các ngài thì chúng ta hãy đọc thêm chương 23 của Tin Mừng theo Thánh Mat-thêu nữa nha.

Lối sống giả hình của họ được thể hiện qua dáng vẻ bên ngoài để được tán dương như: từ cách đeo hộp kinh thật lớn, mang tua áo thật dài và thường xuất hiện công cộng. Thật ra việc đeo hộp kinh và mang tua áo không có gì là xấu bởi lề luật quy định như thế. Thế nhưng cái sai lầm và đáng trách là họ đeo hộp kinh lớn hơn và còn kéo tua áo dài ra để cho người khác nhìn thấy mà tán dương, còn tâm hồn thì rỗng tuếch. Ngoài ra, họ làm ra vẻ đạo đức thánh thiện, đọc kinh nhiều giờ trong các nghi lễ phụng tự; nhưng khi trở về cuộc sống thường nhật họ lại ức hiếp, chà đạp và cướp đoạt tài sản của các bà goá. Tất cả các điều này nói lên tâm địa của họ. Tất cả các việc đạo đức chỉ là bình phong che đậy dã tâm của họ. Họ lợi dụng tôn giáo như một phương tiện để thỏa mãn nhu cầu và lợi ích cá nhân của họ và gia đình.

Đó là cách hành xử của các đấng các bậc dưới thời Đức Giê-su và thời sơ khai của Giáo Hội. Còn các nhà lãnh đạo của chúng ta ngày nay thế nào? Lối sống và cách hành xử của các ‘ngài’ trong thời đại hôm nay có khá hơn ngày xưa không?

Tinh thần ‘biệt phái’ vẫn còn! Vẫn còn một số đấng víp-vồ muốn tỏ cho người ta thấy uy quyền của các ngài, xúng xính với các bộ phẩm phục vào các dịp lễ lạc để được kính trọng. Còn quí thừa tác viên cấp dưới lại bị ảnh hưởng bởi ý tưởng là họ được sai đến để ‘cai trị’ hơn là ‘phục vụ’ khiến cho lời nói và việc làm của họ không được thống nhất. Thậm chí, còn một số vị uy nghi trong các bộ lễ phục khiến cho các nghi thức phụng vụ trở nên nặng nề và buồn chán.

Trong thời gian gần đây, chúng ta được nghe rất nhiều về ý định của Đức Thánh Cha Phan-xi-cô trong việc cải tiến cơ cấu của giáo triều bên Rô-ma; và ngài cũng muốn các đấng vip-vồ tại các Giáo hội địa phương áp dụng ý định cải cách này. Tuy nhiên vẫn còn có một số vị trong hàng ngũ cao cấp ở giáo đô không đồng ý với chủ trương của Đức Thánh Cha. Nhưng đại đa số, nhất là thành phần những người thấp cổ bé miệng lại vô cùng hân hoan trước việc làm của Ngài. Đã đến lúc Giáo Hội phải trở về nguồn, trở về với yêu sách của Đức Giê-su trong Tin Mừng. Nhìn lại lịch sử của Hội Thánh, chúng ta phải nhìn nhận rằng Hội Thánh đã từng trải qua các mối nguy cơ gây ra bởi việc lạm dụng uy quyền, cố gắng ngoi lên các vị trí hàng đầu của các vị lãnh đạo hay cách xử dụng các đặc quyền đặc lợi để vinh thân mình mà quên đi vai trò tôi tớ của người môn đệ. Lối sống giáo sĩ trị vẫn là mối nguy hại cho việc canh tân Hội Thánh theo tinh thần của Tin Mừng.

Một cách rất cụ thể, chúng ta phải kể đến các tin buồn về cách hành xử của một vài vị lãnh đạo gây ảnh hưởng không mấy tốt đẹp trong các cơ cấu và tổ chức, trong đó có cơ chế của Hội Thánh Công Giáo. Đức Thánh Cha Phan-xi-cô đã nhắc nhở cho chúng ta thấy tầm nguy hại của lối sống ‘giáo sĩ trị’ hay là sự ‘lạm dụng của các bậc quyền thế’. Các hành vi lạm dụng uy quyền này dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng, thậm chí có những trường hợp dẫn họ đến các hành vi tội ác, để lại các vết sẹo trên thân thể và cuộc đời của các nạn nhân. Quả thật, chúng ta chẳng thể nào hiểu nổi các hành vi của họ!

Thưa anh chị em,

Khi đưa ra sự đối nghịch giữa lối sống và uy quyền giảng dậy của giới kinh sư và các thầy thuộc phái Pha-ri-sêu, Chúa muốn các môn đệ hãy nhìn vào lối sống của họ mà né tránh rồi tìm ra bài học về con đường mới, về lối sống mới mà chính Người là chứng nhân. Cụ thể trong phần kế tiếp của bài Tin Mừng hôm nay, Đức Giê-su đã trình bầy hình ảnh và việc làm qua việc hiến dâng lễ vật của bà goá như là gương mẫu mà các môn đệ cần noi theo.

Trưóc khi tìm hiểu việc làm của bà góa và cách đánh giá của Đức Giê-su về việc bà làm, chúng ta cùng nghe một truyện kể được tìm thấy trong kho tàng truyện tích tại các trang mạng. Truyện kể như sau:

            Có một ông kia tuy nghèo, nhưng lại có thú chơi xe. Ông đã phải dành dụm trong một thời gian rất lâu mới có đủ tiền để mua được chiếc xe mà ông yêu thích. Sau khi tậu nó về. Ông không ngại cực khổ, cặm cụi rửa xe, đánh bóng, rồi dành thời gian để ngắm nghía thành quả của mình. Ông coi công việc chăm sóc xe như một sở thích trong đời. Cậu con trai tuy còn nhỏ tuổi, nhưng lại đồng cảm với bố. Cậu thấy bố yêu thích chiếc xe như vậy nên cũng thường xuyên phụ bố rửa xe. Hai bố con làm việc rất vui vẻ.

Một ngày kia, người bố lái xe về nhà sau một trận mưa lớn, chiếc xe dính đầy bùn đất, nhưng ông lại quá mệt, nên nói với con trai: “Hôm nay bố hơi mệt, thôi để hôm khác chúng mình rửa xe nhé con yêu!” Cậu con trai thấy mình đang rảnh rỗi, liền xung phong muốn thay bố rửa xe, và được đồng ý. Tuy nhiên, người bố này lại quên là con trai mình chưa được muời tuổi đời. Ông thản nhiên trở về phòng nghỉ ngơi mà quên không chuẩn bị dụng cụ gì cho cậu bé cả.

Cậu quí tử hào hứng xông ra rửa xe, nhưng lại không tìm thấy khăn lau. Cậu bé chạy vào trong bếp, đột nhiên cậu nghĩ tới cái miếng chùi xoong mà mẹ vẫn thường dùng để chà nồi rất sạch sẽ, cậu liền lấy ngay miếng thép ấy để dùng. Cậu cầm miếng chùi xoong, chạy tới chạy lui chung quanh xe, ra sức chà, hết lần này tới lần khác. Sau khi chà xong, cậu phát hiện trên xe có những vết nguệch ngoạc, cậu sờ lên chỗ đó, lại thấy sần sùi, lồi lõm.

Thấy như thế, cậu sợ quá bèn khóc rống lên và chạy ngay vào phòng ngủ của bố, vừa khóc vừa nói: “Bố ơi, con xin lỗi, bố mau tới xem đi!” Ông bố vội vàng theo con trai chạy ra ngoài, chứng kiến chiếc xe “cưng” của mình mang một bộ dạng thê thảm như vậy. Ông không dám tin vào mắt mình. Nhưng, đó vẫn là sự thật! Ông ngẩn người ra, chết lặng đến cả nửa ngày mà vẫn chưa nói nên lời, mãi sau này ông mới thét lên: “Ối trời ơi! Chiếc xe của tôi, chiếc xe của ta ơi!”

Ông vô cùng tức giận, xông ngay vào trong phòng, ngửa mặt lên trời mà nói rằng: “Hỡi Thượng Đế, Chúa của tôi! Chúa biết, đây là chiếc xe mà con đã dùng hết tài sản đã dành dụm mới mua được; thế mà chưa đến một tháng, giờ này nó đã biến thành như vậy, xin người cho con biết, con nên làm sao? Con nên xử phạt đứa con này như thế nào đây?”

Lời cầu xin vừa chấm dứt, đầu óc của ông đột nhiên trở nên sáng suốt, và này một tư tưởng vừa lóe lên trong đầu: “Trong cuộc sống, mọi chuyện đều không thể nhìn vào cái vẻ bên ngoài mà phải nhìn vào trái tim.”

Trong khi đó, cậu con trai vẫn còn nước mắt đầm đìa. Nhìn thấy con mình như thế, bao nhiêu giận dữ của ông bố từ từ biến mất, ông bước lại gần dự tính trấn an con mình, nhưng cậu con trai vừa thấy bố đến gần, đã sợ lại càng run hơn. Ông ôm đứa con trai nhỏ bé của ông vào lòng rồi ôn tồn nói: “Cảm ơn con đã giúp bố rửa xe; bố yêu con nhiều hơn yêu chiếc xe này nữa!”

Câu chuyện này giúp ta nhận ra cách hành xử của Đức Giê-su trước hành động của bà goá trong bài Tin Mừng, đúng hơn là hai bà góa trong phần phụng vụ Lời Chúa hôm nay. Hai bà đã dậy chúng ta một bài học, mà tôi đã đuợc nghe cha ông chúng mình dậy bảo rằng “của cho không bằng ý nghĩa hay cách mình cho.” Việc làm của hai bà thật đáng ngợi khen. Họ đã cho đi tất cả những gì mà họ có để duy trì cuộc sống của hai bà và gia đình. Có nghĩa là, họ đã cho đi chính cuộc sống của họ và gia đình. Hành động của họ không chỉ mang tính quảng đại, mà còn nói lên tính liễu lĩnh, biểu lộ một niềm tin vô cùng vững chắc vào Đấng có quyền trên việc sống chết của họ nữa.

Bà goá ở Sa-rép-ta trong bài đọc thứ nhất đã nói: “Tôi chỉ có trong hũ một nắm bột, và trong bình một chút dầu thôi”. Đó là của ăn đường cho bà và gia đình trước khi chết. Thế mà bà và gia đình sẵn lòng hy sinh phần ăn này để cứu ngôn sứ Elia khỏi bị chết đói. Hy sinh như thế nói lên tâm tình dâng hiến của bà. Hiến dâng những gì mình có tức là cho đi chính con người của mình, sự sống của mình. Mấy ai làm được điều này. Quả thật đây là một vấn đề khiến lương tâm chúng ta phải nhức nhối.

Tương tự như thế, ngày hôm nay trước cửa tiền đình của đền thờ Giê-ru-sa-lem và trước mặt bao nhiêu người giầu có đã dâng cúng vào hòm tiền của đền thờ phần dư thừa. Bà góa vô danh của chúng mình lại dâng cúng ít nhất, chỉ vỏn vẹn có hai đồng kẽm. Nhưng đó lại là tất cả những gì bà có. Bà dâng trọn vẹn những gì còn lại để nuôi sống bà. Bà cho đi tất cả.

Đức Giêsu nhìn thấy, không chỉ nhìn vẻ bề ngoài mà còn nhận ra trong phần sâu thẳm trong tâm hồn của những người dâng cúng nữa. Người nói “Thầy bảo thật anh em: bà goá nghèo này đã bỏ vào thùng nhiều hơn ai hết. Quả vậy, mọi người đều rút từ tiền dư bạc thừa của họ mà đem bỏ vào đó; còn bà này, thì rút từ cái túng thiếu của mình mà bỏ vào đó tất cả tài sản, tất cả những gì bà có để nuôi sống mình.”

Khi nói tới đây, chúng ta không thể nào quên được việc làm của Đức Giê-su. Hành động của bà góa hôm nay có thể được coi như một hình ảnh báo trước việc Đức Giê-su chuẩn bị thực hiện tại Giê-ru-sa-lem trên đồi Gol-go-tha. Người đã hiến dâng chính mạng sống mình làm giá chuộc muôn người. Lễ vật dâng trong đền thờ của bà góa hôm nay loan báo việc tự hiến của Đức Giê-su dâng cho Chúa Cha đấy thôi!

Một lần nữa, trình thuật Tin Mừng hôm nay thuật lại hoàn cảnh và việc làm của bà goá. Bà là hình ảnh của một lớp người lẽ ra được các môn đệ săn sóc, lại trở thành gương sáng, mẫu mực cho những ai muốn trở thành môn đệ của Chúa. Theo Chúa là để dâng hiến tất cả những gì mình có, như bà goá khi dâng cúng số tiền tuy ít, nhưng là những gì bà có. Như vậy, noi gương bà góa trong bài Tin Mừng hôm nay, các môn đệ và chúng ta cũng được dậy bảo để dâng hiến, không chỉ một phần, nhưng là chính cuộc sống mình cho công việc phục vụ đền thờ.

Ước gì trong Chúa chúng ta cũng biết noi gương bà góa trong việc hiến dâng tất cả để xứng đáng là môn đệ chân chính của Đức Giê-su. Amen!